Małgorzata Szymankiewicz (ur. 1980) i Przemek Dzienis (ur. 1984) po raz pierwszy spotkali się na wystawie „Tribute to Fangor” w BWA Warszawa. Szymankiewicz skończyła poznańską Akademię z dobrą znajomością abstrakcjonistów amerykańskich i color field painting. Po paru latach intensywnie kolorowego, abstrakcyjnego malarstwa porzuciła kolor, by skupić się na przedstawianiu właściwości różnych faktur, a potem płaszczyzn. Najnowsze wielkie formaty w bieli i czerni oraz kolorach sepii są jak namalowane pociągnięciami wielkiego pędzla. Surowe płaszczyzny budują ciągnące się w głąb obrazów labirynty.

W latach 60. ubiegłego wieku Clement Greenberg zastanawiał się, czy abstrakcja musi być płaska. Ten amerykański krytyk, jeden z najważniejszych interpretatorów modernizmu, analizował „płaskość” jako cechę wyróżniającą malarstwo. W abstrakcyjnym ekspresjonizmie przestrzeń nie miała być płaska, ale też nie iluzjonistyczna. Abstrakcyjne malarstwo nie tworzy iluzjonistycznej głębi, po której można w wyobraźni spacerować, jak w tradycyjnym malarstwie realistycznym – pisał – ale iluzję stworzoną przez malarza modernistycznego można zobaczyć, badając kolejne warstwy obrazu, płaszczyzny nałożone jedna na drugą.

Do modernistycznej gry płaskość/głębia Szymankiewicz ma nieskrępowane podejście. Czarne i brązowe układy geometryczne skontrastowane z białym tłem wyglądają u niej jak rysunki techniczne mebla. Sugestię przechodzenia z płaskiego płótna w trzeci wymiar podkreślają towarzyszące obrazom obiekty. Niektóre rzeźby wyglądają jakby wyciosane były z jednego kawałka. W trójwymiarowych realizacjach Szymankiewicz wyeksponowane są albo faktura tkaniny, albo materiał, czyli drewno, albo rysunek w przestrzeni powstały z metalowego pręta. Rzeźby te znajdują się między malarstwem, instalacją a designem, przypominają pozbawione użytkowych funkcji meble albo sprzęty domowe. W rezultacie prace Szymankiewicz balansują na granicy abstrakcji i niejasnych sugestii sztuki przedstawieniowej.

To napięcie między figuratywnym i abstrakcyjnym pojawia się też w fotografiach Przemka Dzienisa, absolwenta łódzkiej Filmówki. Wcześniej fotografował m.in. sytuacje-ambalaże w naturalnym pejzażu aranżowane razem z Dorotą Buczkowską. Cykl „I Think I'm Empty Now” tworzył, mając przed oczami gotowe obrazy i rzeźby Szymankiewicz z zamiarem wejścia z nimi w dialog. U Dzienisa widzimy, że fotografia, sztuka z definicji przedstawiająca, figuratywna, może stać się abstrakcyjna – dzięki subtelnym przesunięciom. Tak jak Szymankiewicz korzysta z designu, tak jego prace czerpią z fotografii modowej. Trzymając się formalnych rygorów, jednolitej gamy barwnej i minimalistycznej kompozycji, Dzienis pozwala sobie na młodzieżową nonszalancję.

Związki modernizmu z designem czy modą zawsze były skomplikowane. Klasyczni moderniści zwykle dbali o autonomię własnej dziedziny, czystość medium, zarazem zdawali sobie jednak sprawę, że ich estetyczne patenty mają z designem naprawdę sporo wspólnego. Problem obrósł dyskusją, której zawdzięczamy elementarne rozpoznania (np. o sztuce w epoce reprodukcji mechanicznej). Nie tak dawno dyskusja do nas wróciła, m.in. w głośnym „Design and Crime” Hala Fostera. Szymankiewicz i Dzienis – co dla nich charakterystyczne – podchodzą do sprawy na luzie. Ich wizja modernizmu jest nieortodoksyjna przede wszystkim w tym znaczeniu, że nie boi się lekkości, swobody. Tak, to modernizm w wersji pop. Ale pamiętajcie, że to pop (nie mylić z pop artem) z drugim czy trzecim dnem, wciągający w głąb niczym najlepsze modernistyczne obrazy. Można powiedzieć, że działa na poziomie podprogowym (subliminal). A w efekcie ma w sobie coś niespodziewanego, zaskakującego, łamiącego oczekiwania (subversive). Po angielsku, przywołując przewrotnie nazwę pewnej znanej wytwórni płytowej, powiedzielibyśmy: oto sub pop.